Battery power washers ... nextgen in conservation

De laatste tijd geraak ik omwille van verschillende redenen nog amper onder de grond maar dat neemt niet weg dat ik nog wel met speleologie bezig ben. Ik ben nog redelijk actief op het internet waaronder ook op het  UK caving forum het is daar dat ik een tijdje geleden in contact ben gekomen met een Engelse speleoloog die ook heel hard inzet op grotbescherming. 

Het was in één van zijn posts dat hij aanhaalde dat hij tegenwoordig hogedrukreinigers op batterijen gebruikt om modder en vuil van concreties te spuiten in grotten. 

Wij in België hebben ook wel wat ervaring met hogedrukreinigers in grotten. Denken we maar aan de grote opkuis actie in de ST-Anne Opkuisactie in de Sainte-Anne (2012) Maar het gebruik van hogedrukreinigers op batterijen is denk ik nog niet echt in gebruik bij ons. 

Daarom hierbij wat informatie die ik van Dr. Andrew Peter Glanvill  (Aka Mrodoc) heb gekregen en die ik van hem mocht gebruiken om dit bij een groter publiek kenbaar te maken.

Eerst een testimonial van Peter van hoe hij heeft getracht om andere mensen te inspireren in de UK.

Cleaning Devon Caves

Recently I decided to take the cordless jet washer back to Devon in an attempt to inspire others to do some cleaning. The washer has a 3-metre hose allowing a bit of leeway with where it is used but obviously it is most convenient near a water source.  If longer term work is planned siting containers under reliable drips in drier parts of a cave is the way round this problem. Accordingly, when we visited Baker’s Pit it was corner at the bottom of the Main Chamber where a small stream flows that we chose for an initial attempt.  It was impressive to see a featureless muddy roof and wall being restored to clean white limestone and when we finished the patch we were working on, Lee Knight pointed out patches of green malachite in the roof that had never been seen previously.

A few weeks later and I took the opportunity on three occasions to work in Pridhamsleigh Cavern.  This is frequented by large numbers of outdoor groups throughout the year and most of the passages are now walking sized, so much mud has been transported out of the cave. However much remains on the walls either by smearing or the obnoxious habit of throwing mud balls at them.  Accompanied by different cavers, on 3 recent occasions, we have focussed on the Junction Chamber area where we started on the stalagmite flows in there. It is quite addictive when you get started, seeing the mud flow away revealing a stal banks true colours.  In the roof muddy nubs were exposed as typical Devon stubby clear helictites and the brown featureless walls were transformed into white veined surfaces. We knew we were getting somewhere when we spoke to group leaders preparing to enter the cave and found they noticed it was looking cleaner! On the most recent trip we moved on to the Deep Well where there is a particular fine flow that has now been restored to its former glory.  Kieran is now talking about conservation tape. I am hoping a virtuous circle will be develop once people notice how nice sections of the cave now look and will desist from muddying them again.

Maar een foto zegt zoveel meer dus hieronder enkele action shots.

Ik hoop dat dit mensen op ideeën brengt en deze manier van werken ook zijn weg kan vinden bij ons. Naast alle andere manieren natuurlijk. Want de manier met kleine drukvatjes of een hogedrukspuit op 220V kan natuurlijk ook nog. Ik aanzie dit als een goede aanvulling op de reeds gekende manieren.

De gebruikte tools zijn van het merk Worx hydrospot tools maar er zijn reeds verschillende alternatieven op de markt verkrijgbaar

Credits : 

Dr. Andrew Peter Glanvill  member of
- Bristol Exploration Club
- Devon Speleological Society
- Grampian Speleological Group

Karweitjes in Rochefort

Na anderhalve maand zo goed als stilzitten, wegens herstel van een operatie aan mijn elleboog, werd de lokroep van de grotten toch te machtig. Veel kan/mag ik nog niet doen, dus het programma was bewust zeer eenvoudig gehouden: karweitjes in wat grotingangen in de buurt van Rochefort.

Mijn partner was Mario. We hadden afgesproken in Eprave waar we naar de Trou du Bonheur gingen, om het hermetisch gesloten deksel te vervangen een vleermuisvriendelijk exemplaar, met een invliegopening. Gisteren had ik al hetzelfde gedaan aan de Grotte aux Contrastes in Durbuy.

Nieuw deksel voor de Trou du Bonheur

Deze acties maken deel uit van een actiejaar, georganiseerd door Plecotus, de afdeling “vleermuizen” van Natagora. Op diverse plaatsen in Wallonië zullen de vleermuizen in 2017 extra in de watten worden gelegd, o.m. door het creëren van nieuwe overwinteringsplaatsen.

Op naar de volgende halte, de ingang van de Nou-Moulin, een ideale plaats om de DistoX’en van de club te kalibreren. Daarmee waren we ook weer een uurtje zoet.

Tot slot naar de Pré-au-Tonneau. Daar wilde ik enkele fotografietests doen met een flitstechniek die ik niet eerder probeerde: een “snoot”. Dat is een buisvormig verlengstuk waarmee je het flitslicht sterk kan bundelen. Ideaal om bij tegenlichtfoto’s je onderwerp een beetje te verlichten, zodat het geen donker silhouet wordt. Het gewenste resultaat werd gauw bereikt. Toch wat spijt dat ik mijn speleokledij niet had aangetrokken, om een stuk verder de grot in te gaan. Maar dat had mijn orthopedist dan weer geen goed idee gevonden, vrees ik.

Een van de mooiste grotingangen in België: Grotte du Pré-au-Tonneau

Testje met 1 tegenlichtflitser en 1 "snoot" langs voor

In elk geval, een leuk en nuttig dagje.

Zoveelste schoonmaakdag in Sainte-Anne

Vrijdag 24 februari: Met Annette en Frits naar de St-Anne, voor schoonmaken druipsteenwanden, en ik als fotograaf. Voor Frits een eerste maal in een grot na het zware ongeval, inmiddels 3 maanden geleden. Zoals steeds is de Sainte-Anne daar de ideale testgrot voor!

Afspraak om 14 u aan de grot. Omkleden in de ingang want het was regenachtig weer. Dan gauw naar achteren.

Eerst foto’s gaan maken in de Galerie du Laboratoire, die we enkele jaren geleden schoonmaakten. 

Verdorie wat ziet dit er toch goed uit nu. Amper voor te stellen dat heel deze galerij, over wel 50 m lengte, zwart was van het roet van duizenden carbuurvlammen.

Tijdens de schoonmaak in 2012 van de Galerie du Labo. Links is het roet al weggespoten; eronder zat een nooit vermoedde kleurenpracht.

Dezelfde plek anno 2017

Voor wie de historiek vergeten is: tijdens een solotrip in de Sainte-Anne, in 2012, stelde ik vast dat het roet zich gemakkelijk liet wegwassen. Een tweede experiment en enkele filmpjes volstonden om de Commission Protection te overtuigen en zodoende werd een heel weekend lang met de zware middelen (hogedrukreinigers) die Galerie du Labo schoongemaakt. Het resultaat was spectaculair.

Hier een link naar een van de filmpjes die alles op gang brachten:

https://www.youtube.com/watch?v=4ysEaDhLORw

Tijdens het UBS/VVS schoonmaakweekend in 2012.

Nadien heeft Avalon er nog vele malen op kleinere schaal schoongemaakt, en een restauratieproject gestart in de kleine "Salle des Graffitis".

Dat werd in deze artikels al eens verteld:

http://scavalon.blogspot.be/search/label/Grotbescherming

Terug naar vorige vrijdag dus. Na de Galerie du Labo, zijn we foto’s gaan maken in de “Salle des Graffitis”, waar we al enkele jaren een experiment hebben lopen om de gours weer actief te krijgen. Dit heeft voor de eerste 2 gours al een spectaculair resultaat tot gevolg: die zien al helemaal wit! De derde en grootste gour is nu 1/3 gevuld en zal waarschijnlijk slechts zeer uitzonderlijk vol komen. Jammer want deze is echt nog erg zwart. De 4^de gour ligt waarschijnlijk te hoog om ooit nog actief te worden. 

Deze gour stond eeuwen lang droog en zag gitzwart. Na "heractivering" is hij op 2 jaar tijd weer prachtig wit geworden.

Toch is het zaaltje er al veel op vooruitgegaan, vooral doordat de meeste graffiti al eerder zijn verwijderd. Wat foto’s gemaakt, en dan aan het werk: het schoonspuiten van de wand tussen de ketting en de Baignoire. Deze was al gedeeltelijk door Annette en mij gedaan. Er waren maar 2 sproeiers en Frits en Annette sproeiden urenlang de roetwanden proper, terwijl ik continu water aanbracht met een tonnetje van 5 liter, en nu en dan een foto maakte.

Weer verschijnt vanonder een zwarte roetlaag een mooie druipsteenwand!

Het is onvoorstelbaar welke kleurenpracht en zelfs hagelwitte druipsteen er onder de zwarte roetlaag zit! En gelukkig laat deze zich meestal vrij goed wegspoelen, in een gitzwarte stroom. Het is dan ook een verslavende bezigheid en er was enige overtuiging voor nodig om rond 19 u ’s avonds ermee te stoppen. Want er blijft nog heel veel oppervlakte te doen!

Weer zo een zwarte wand die op een kwartier tijd totaal verandert

Riviertjes van zwart water spoelen omlaag

We gingen terug langs een hoger gelegen gang en die is in feite nog zwarter dan alles eronder. Nog meer werk in het vooruitzicht dus. En we moeten daar dan echt eens met veel meer mensen en materiaal naartoe gaan, anders krijgen we het nooit gedaan.

Op zaterdag 11 maart gaan we terug. Wie wil meehelpen mag het me laten weten! Maar een plantensproeier (5 liter) is wel een must.

Foto's: Paul De Bie en Vincent Gerber

Sainte-Anne: nu een jaartje geduld

Woensdag 3 juni, effe gauw met Annette de Sainte-Anne in.
In de Salle des Graffitis werd een laatste kleine ingreep gedaan: onder de waterlijn werd een lang gat geboord doorheen de wand van de grote gour, zodat die voortaan weer met water gevoed zal worden (dat is althans toch onze hoop).
Het gaatje is natuurlijk niet groot (12 mm) en op termijn zal dat waarschijnlijk dichtconcretioneren, dus zullen we dat in het oog moeten houden en onderhouden.

De gour in kwestie is momenteel properder dan hij ooit is geweest, de graffitis zijn bijna allemaal verwijderd. Vergelijk deze nieuwe foto eens met die van het vorige blogbericht:

Maar de witte kristallen van de gour zijn nog grauw en zwart van het carbuurroet. Hopelijk vult de gour zich inderdaad met water en dan zal het een kwestie zijn van lang wachten, om te zien of het nieuwe calciet de zwarte laag kan overdekken. Ik heb er alvast goed hoop in. Het water voeren we dus aan via een kanaaltje dat bovenaan een couleée uitkomt, het water loopt daar vervolgens af. Deze coulée was werkelijk gitzwart. Op enkele maanden tijd is hij al flink van kleur veranderd! Op de foto onder wijst Annette naar de plaats waar het water arriveert.

Tot slot: we zouden aan de bezoekers dit willen vragen: ga het zaaltje gerust bekijken, maar ga niet in de gours zelf ploeteren, want dan woelt het zwarte roet telkens weer op en zal het herstel nog veel langer duren.

Binnen een jaar gaan we de zaak daar eens evalueren. Het is natuurlijk allemaal maar een druppel op de hete plaat, de grot blijft op vele plaatsen nog zeer vervuild. Maar het is ook symbolisch: dit was de zwartste en meeste bekladde plek van de grot, en wie weet is het binnen enkele jaren een van  de mooiste.

Verdere schoonmaak Sainte-Anne en restauratie Salle des Graffitis

Vrijdag 13 maart 2015: Paul en Annette.  

Zeer grote druipsteenwand schoongemaakt, aan de linkerkant wanneer je uit de rivier omhoog gaat naar het bovenverdiep, richting Baignoire. Zeer veel carbuurroet kunnen verwijderen. Dan verder. 

Na de Baignoire, aan de voet van de Boite-aux-lettres naar de Réseau Lemaire, is er een doodlopend zaaltje van zowat 10 m lang. Het bestaat uit een viertal grote en diepe kristalgours die al enkele eeuwen droog staan. Ooit was dit een prachtige plek, de parel van de grot! Maar nu is alles totaal zwartgeroet van de carbuur en zijn de kristallen dof en grijs. Bovendien was dit, vooraleer de réseau Lemaire werd ontdekt  eind jaren 60, het eindpunt van het bovenverdiep. Veel mensen hebben hier hun “handtekening” achtergelaten, met verf en/of carbuur. Zonder enige scrupules hebben sommigen hun graffiti zelfs gewoon over de kristallen zelf gezet!

Zicht op het achterste deel van het zaaltje. Het is hier ongeveer 2 m breed en de gours zijn minstens 60 cm diep. Ze zijn volledig bedekt met kristallen, maar die zijn zwart van het carbuurroet, om over de graffiti nog te zwijgen.

Al enkele jaren speel ik met het idee om deze gours weer te activeren door het water dat in de brievenbus omlaag valt, deels naar daar te leiden. Het water van de Réseau Lemaire is zeer rijk aan opgeloste kalk. Dat is ook de reden dat de hele Réseau Lemaire uit stalagmietvloeren en gours bestaat, en dat er een metershoge calcietbarrière is gevormd die tot het ontstaan van het meer heeft geleid (het meer is bijna 12 m diep!). Wie weet geraakte dankzij wat water, alle zwarte druipsteen zo op termijn weer overdekt met een wit laagje calciet!

Zogezegd zo gedaan. Het vergde enkele uren werk maar we eindigden met een discreet gootje dat in  de coulée rechts van de brievenbus werd gebeiteld en met snelcement gemodelleerd.  Kleine beschadiging weliswaar, maar voor de goede zaak dus, en het stelt weinig voor in verhouding tot de rest van de grot waar hele trappen in de calcietcoulées zijn gebeiteld.

Ons systeem leidde inderdaad een beetje water van de brievenbus rond de hoek. Niet veel meer dan gedruppel, maar tot onze voldoening was die avond de eerste gour reeds gevuld.  

Woensdag 6 mei 2015: Vervolg, met Ellen, Hans, Paul en Annette. 

Weer naar dat zaaltje. Twee van de 4 gours stonden vol water en er dreef zelfs calciet op!

Hoera, twee gours staan weer vol water. Een uur later was alles weer Spik en Span.

Omdat voor de schoonmaak heel veel water nodig was,  sleurden we ook  45 m polyethyleenbuis naar achter. Daarmee wilden we water uit het meer van de Réseau Lemaire hevelen. Dat plan lukte niet. We kregen de hevel niet in gang, wegens een lekkende afdichting onderaan en een plastiek dopje dat in de buis gezogen werd en ze verstopte. 

Ons geheim doch nutteloos wapen: de slang

Na een boel geklooi, dan maar zonder die slang. Per slot van rekening hadden we nu al een gour vol water in dat voorheen droge zaaltje! Met borstels en 2 sproeiers vlogen we erin. Tot onze eigen verbazing konden we het merendeel  van de grote carbuurgraffiti vlot verwijderen. Enkel in de laatste en grootste gour (die nog droog stond) lukte het niet om een slogan weg te halen. Als we die gour weer van water kunnen voorzien, zal die wel weg concretioneren. Stukje video van ons gepoets hier:

Op de wanden zat er een millimeterdikke laag zwart roet, ook dat ging er allemaal af. Kortom, na een middag kuisen waren wij wel mestnat, maar heel tevreden. De atmosfeer was intussen zo mistig geworden dat we geen enkele foto konden maken van het resultaat, bovendien was het fototoestel per ongeluk ook "proper gespoten" en onklaar.

Historische foto, want luttele ogenblikken later was deze graffiti verdwenen!

Nu moeten we nog eenmaal terug gaan. Enerzijds voor een kleine aanpassing waardoor we ook de laatste, grootste en mooiste gour weer met water kunnen vullen, anderzijds om nog een maximum aan zwarte drab uit de gours te halen want alles dat je van muren en plafond spuit, belandt in die gours natuurlijk.  En natuurlijk voor een kleine fotoreportage voor en na.

Dan zal het enkele jaren afwachten worden, maar ik ben vrij zeker dat het resultaat binnen pakweg 5 à 10 jaar spectaculair zal zijn.  Nu is het maar te hopen dat de bezoekers dit zaaltje zullen respecteren en vooral niet in de gours gaan liggen spartelen (waardoor het bezonken carbuurroet tekens weer zou opwarrelen).

Maar vooral: gebruik geen carbuur meer!  Enkele clubgenoten kwamen vorig weekend een ploeg speleo’s (van GIPS) tegen die een gidsing deden in de Trou Manto… Enkele begeleiders met carbuur! Hoe is het in godsnaam mogelijk? Zo'n mensen moesten ze verplichten om ook eens een paar keer carbuurroet te gaan schoonmaken!

Sainte-Anne weer iets properder

Annette en ik trokken zaterdag 10/1 naar de Grotte Sainte-Anne. Bedoeling was wat protectiewerk.
Voor alle zekerheid een plantensproeier en wat borstels meegenomen. Vlak na de Salle des Scouts was links nog een druipsteenwand die zeer erg met carbuurroet vervuild was. Een half uur later zag het er al veel beter uit.

Vervolgens naar de Galerie du Laboratoire. In de nasleep van de grote schoonmaakactie van 3 dagen in 2012, had iemand de schoongemaakte druipsteenwand afgebakend met een plastiek ketting. Goed initiatief maar de ketting lag slapjes op de grond. Dat werd nu rechtgezet, de zaak hangt nu stevig vast aan enkele pluggen. Niet zo mooi, die ketting, maar we vrezen dat een standaard balisagetouwtje het hier niet lang zal uithouden.

Wat verder, in de "Laboratoire" zelf, waar in 2012 de mooiste druipsteenwand vanonder een dikke roetlaag tevoorschijn is gehaald, was er nog geen afbakening. Hier hebben we een discreet touwtje gespannen.

Vervolgens: de klim naar het "Labo" gebeurt op een gladde en steile druipsteenhelling. Hierin zit een 2 m hoog bijna verticaal stukje, zonder enige grepen. Vooral gevaarlijk in het naar beneden komen, en een schuiver eindigt 5 m dieper in de blokken. We hebben daar enkele metalen steuntjes geplaatst. Dit wel zodanig dat ze verwijderd kunnen worden (inclusief het anker en al!) mochten mensen zich eraan storen.
Ik ben zelf geen fan van ondergrondse via ferrata's, maar dit is een plek waar hoofdzakelijk debutanten passeren. Die mensen zoeken op die afklim echt overal houvast, ook aan die plastiek ketting (levensgevaarlijk) en ze zetten ook hun voeten tegen de schoongemaakte druipsteenwand.
Dus we zullen dat zo eens een tijdje proberen, mocht de speleogemeenschap zich erin vinden, dan blijven ze staan, zo niet halen we ze weer weg.

De dag werd volgemaakt met nog flink wat schoonmaak. Ergens reinigden we een stukje wand met kleine bloemkooltjes erop. Alles gitzwart, maar eronder kwam een mooi aragonietbloempje tevoorschijn! Stukje video van deze sessie:
https://www.youtube.com/watch?v=2c9BgkdxTkM&feature=youtu.be

We stopten nabij de brievenbus. in deze sector is nog minstens 50 à 100 m druipsteenwand gitzwart geblakerd. Daar is nog heel veel werk! Water zou daarvoor uit het hoger gelegen meer kunenen geheveld worden.

Jammer genoeg bleek het zaaltje voorbij de brievenbus niet goed reinigbaar. Ooit was dit de terminus van de grot en dat is eraan te zien. Dit is in feite een enorme uitgekristalliseerde gour die is drooggevallen. Alles zwartgeblakerd, enorme graffiti her en der (velen in verf) en tal van beitelsporen in de kristallen. Kortom een trieste plek. Maar ik speel met het idee deze gour terug vol water te zetten, en dat zou wel eens een natuurlijke en snelle reiniging kunnen brengen. Is gewoon een kwestie van een deel van het water dat in de brievenbus omlaag komt, weer naar daar te leiden.

 't Is echt ongelooflijk hoe die grot met roet vervuild is. Het minste dat je wat water over de wand spuit, resulteert dat in een soort zwarte inktrivier. Als ik er nu nog ene met carbuur in een Belgische grot zie rondlopen, dan ga ik echt heel vervelend worden. Je bent gewaarschuwd!

Wat foto's:
https://picasaweb.google.com/102034171858489646608/SteAnneLeNettoyageSePoursuit

PS: dit soort schoonmaak ligt binnen ieders bereik! Mensen, jullie doen allemaal zo vaak deze grot, neem volgende keer eens een plantensproeier mee. Je zal zien: het is een werkje dat heel veel voldoening geeft. je kan het zelfs door de kindjes laten doen.