Een klein maar fijn werkje in de Bois de Waerimont.

Deelnemers: Dagobert, Krzysztof, Jos (2018)

Even een kleine situatieschets: we gaan met begeleide tochten in de Waerimont normaal gezien tot in de 'Salle de Départs'. Daar stopt de rondleiding.

Vanaf deze zaal wordt het traject een pak moeilijker: serieuze versmallingen, moeilijke smalle afklimmetjes enz...

              

Eén van deze passages betreft een afdaling van een 6-tal meter van Salle Mikado naar de Salle de la Discussion, zeer geëxposeerd en een passage waar nogal wat speleo's voor terugdraaien. (touwen en persoonlijk klimmateriaal tot daar mee te nemen is echt wel een hel).

Bij de ontdekking van deze zone werd er door Rudi Bollaert (specialist in smalle passages) een extreem smal pijpje overwonnen (op de topo in groen omcirkeld) dat de Salle Mikado verbindt met Galerie Teva, waardoor je de moeilijke afklim niet meer hoeft te doen. Je kan immers via Galerie Teva gemakkelijk tot in de Salle de la Discussion geraken.

Deze passage was echter in vergetelheid geraakt, deels omdat geen mens (buiten Rudi) daar doorheen is geraakt, en ook omdat we zelf bijna nooit naar de verste zalen van de BDW gaan.
Om in de toekomst een veilige weg tot achteraan te krijgen, besloten Dagobert, Krzysztof en ik om deze smalle passage te gaan verbreden.
Met alle nodige materiaal (hamers, beitels, schupje, koevoet, boormachine en alle plopgerief) trokken we naar 'de pijp'.
Om toch een idee te geven: zelfs één van ons drie geraakte niet voorbij één van de versmallingen om tot daar te geraken.
Om het kort te houden: na een uur of twee beitelen, graven, hameren enz. werd de passage comfortabel verbreed. Het is nu dus mogelijk om tot het eindpunt van de BDW te kruipen zonder je nek te riskeren.

Niemand die hier van wakker ligt natuurlijk. maar voor ons toch een belangrijke verwezenlijking. Er is achteraan immers nog veel tocht en waarschijnlijk kan er nog première gedaan worden! (maar het zal niet gemakkelijk zijn!).

Nog enkele sfeerfoto's van Krzysztof ...

 

Tekst: Jos
Foto's: Krzysztof

Karweidag in BDW

Bij het beheren van grotten komt nog wel meer kijken dan er nu en dan wat bezoekers in rondleiden.  En dus trokken we de voorbije zondag (20/10) naar de Bois de Waerimont.

• De poorten werden afgekrabd en kregen een nieuwe laag verf.
• De Boyau Hilti (de nauwe doorgang net achter de poort) werd verbreed. Want telkens opnieuw stellen we vast dat sommige bezoekers er niet door geraken of -durven, hetgeen het verloop van een geleid bezoek dan in de war stuurt; en voor de persoon in kwestie is het ook niet leuk alleen te moeten achterblijven. Dus werd de zaak wat verbreed, met wat overtuigende argumenten natuurlijk.
• Op vele plaatsen in de grot had het voorbije jaar een knaagdiertje de balisagetouwtjes stukgebeten. Deze werden nu vervangen door een type waarin een inox draad geweven zit. Dat die knagers daar hun tanden maar op stuk gaan bijten! We geraakten niet helemaal rond want onze rol touw (3 mm dikke schrikdraad) was rapper op dan gedacht. De rest completeren we wel tijdens onze eerstvolgende rondleiding, in 2014.
• Een ander probleempunt tijdens de rondleiding is de klim naar de Boyau Botte. Ook hier laten we bijna 1 op 2 bezoekers achter omdat het 3 meter hoge klimmetje voor hen te moeilijk is (het niveau van de doorsnee Belgische speleo is in feite eerder laag). Er werden nu 4 inox voetsteunen geplaatst. De klim omhoog is nu een peulschil.
• In Salle du Vent werden enkele aanpassingen gedaan en de plastiekzeilen werden schoongemaakt.
• Tenslotte werd de Grotte du Préhistorique, die vlakbij ligt, naar jaarlijkse gewoonte afgesloten voor de winterrust van de vleermuizen (ze wordt opnieuw geopend op 1 mei 2014).

Daarmee was onze dag wel gevuld…
Deelnemers waren Annemie, Rudi, Paul, Dagobert en een persoon van wie ik de naam vergeten ben :-). Dit laatste duo ging in de loop van de dag nog enkele karstfenomenen localiseren op het massief, dit in functie van een nieuwe Atlas du Karst Wallon die in de maak is en waarin de streek van Eprave opgenomen is.

Karweidag in BDW

Bij het beheren van grotten komt nog wel meer kijken dan er nu en dan wat bezoekers in rondleiden.  En dus trokken we de voorbije zondag (20/10) naar de Bois de Waerimont.

• De poorten werden afgekrabd en kregen een nieuwe laag verf.
• De Boyau Hilti (de nauwe doorgang net achter de poort) werd verbreed. Want telkens opnieuw stellen we vast dat sommige bezoekers er niet door geraken of -durven, hetgeen het verloop van een geleid bezoek dan in de war stuurt; en voor de persoon in kwestie is het ook niet leuk alleen te moeten achterblijven. Dus werd de zaak wat verbreed, met wat overtuigende argumenten natuurlijk.
• Op vele plaatsen in de grot had het voorbije jaar een knaagdiertje de balisagetouwtjes stukgebeten. Deze werden nu vervangen door een type waarin een inox draad geweven zit. Dat die knagers daar hun tanden maar op stuk gaan bijten! We geraakten niet helemaal rond want onze rol touw (3 mm dikke schrikdraad) was rapper op dan gedacht. De rest completeren we wel tijdens onze eerstvolgende rondleiding, in 2014.
• Een ander probleempunt tijdens de rondleiding is de klim naar de Boyau Botte. Ook hier laten we bijna 1 op 2 bezoekers achter omdat het 3 meter hoge klimmetje voor hen te moeilijk is (het niveau van de doorsnee Belgische speleo is in feite eerder laag). Er werden nu 4 inox voetsteunen geplaatst. De klim omhoog is nu een peulschil.
• In Salle du Vent werden enkele aanpassingen gedaan en de plastiekzeilen werden schoongemaakt.
• Tenslotte werd de Grotte du Préhistorique, die vlakbij ligt, naar jaarlijkse gewoonte afgesloten voor de winterrust van de vleermuizen (ze wordt opnieuw geopend op 1 mei 2014).

Daarmee was onze dag wel gevuld…
Deelnemers waren Annemie, Rudi, Paul, Dagobert en een persoon van wie ik de naam vergeten ben :-). Dit laatste duo ging in de loop van de dag nog enkele karstfenomenen localiseren op het massief, dit in functie van een nieuwe Atlas du Karst Wallon die in de maak is en waarin de streek van Eprave opgenomen is.

Filmpje van de Réseau du Waerimont.

door Jos Beyens

Naar aanleiding van het 50 jarig bestaan van de Speleo Club Rochefortois hebben Dagobert en ik zaterdag de Reseau de Waerimont begeleid. Ook Gleb was erbij. Het was een aangename tocht!

De 'Krokodil', net na de ontdekking.... (1996 !!)

Jacques Delmotte heeft het één en ander op film gezet. Het is een mooie montage geworden.Je vindt het filmpje hier:
https://www.youtube.com/watch?v=kDJhvU830hg
Wij moeten hen nog bedanken voor de Rocheforts in de Vieux Lessive na de tocht. We hebben ervan genoten.

BDW, mineralogisch museum (3)

door Jos Beyens

In 2007 publiceerden we een blogartikel over de diverse mineralogische rijkdommen in de Grotte du Bois de Waerimont. Eén zeer opmerkelijke concretie betrof de erg zeldzame trapvormige aragoniettube in de Salle de l'Euphorie. http://scavalon.blogspot.be/2007/10/sensationele-ontdekking-in-bdw.html
Maar blijkbaar is er, niet ver van de Waerimont, nog ooit zo'n trapvormige concretie gevonden. Of het ook hier om aragoniet gaat, is niet duidelijk. Wel dat het een trapvormige structuur betreft. Wie hierover meer informatie heeft, mag steeds reageren.

De volgende zwart-wit foto werd gepubliceerd in 'de la Meuse à l'Ardenne 2, 1986 op blz. 46.

Fig. 28 : Trou des Crevés. Fistuleuse "en escalier".

Foto van de trapvormige aragoniettube in de Waerimont (foto Paul de Bie)

Lentetrip in de BDW

Zondag zaten we weer heel de dag in de Bois de Waerimont. Het bos stond vol wilde narcissen.. een prachtig schouwspel waar je maar enkele weken van jaar van kan genieten.

Nadat we er ons van hadden vergewist dat meneer de das niet thuis was, en we dus veilig binnen konden, splitsten we op in 3 groepen met elk een totaal verschillend doel. De twee juniors, Tobias en Noë werden op sleeptouw genomen door ancien Jos. Geen van de jongens had de grot al eerder gedaan dus dat werd een gewoon toeristisch tripje (dat vlot en probleemloos verliep) tot in Salle des Départs.

Fijn, de verjonging van de club loopt goed (maar zouden die jongens wel beseften dat ZIJ later de verantwoordelijkheid voor deze grot gaan hebben? Tja bij Avalon komen heeft wat implicaties hé).

Intussen probeerde Annette een (voor haar toch) nieuwe bezigheid uit: het ondergronds tekenen. Neen niet in een topoboekje, wel met schetspotlood en tekenpapier. Ze koos 4 strategische plekken en het moest gezegd worden: voor een eerste experiment mag het resultaat er zijn! Voor een volgende keer is ze op zoek naar naaktmodellen; kandidaten mogen zich nu kenbaar maken.

Paul en Speculoos David De Roest maakten foto’s. Niet zomaar foto’s, neen: 3D-foto’s. David is daar immers volledig van in de ban en bezit er uitstekend materiaal voor. Dus troonde Paul hem mee naar verschillende mooie hoekjes, speelde model en onderging geduldig de vele tientallen mislukte pogingen tot het maken van “de” ultieme foto. Het gekende geklooi met flitsers die niet werken, slavecellen die stuk zijn, flitsers die vol in de lens flitsen, kadrering in het stikdonker en alle problemen van dien enz.

Maar mits wat bijsturing verscheen er toch nu en dan een foto om duimen en vingers bij af te likken op het LCD-schermpje van Davids camera’s. Nu nog hopen dat ze ook op groot scherm even geslaagd zijn. En ik ben heel benieuwd om ze in 3D te zien ook!
Wordt vervolgd, we geraakten al fotograferend maar tot in Salle du Prisonnier. Het bewijs werd geleverd dat tekenen op zijn minst zo snel gaat als 3D-foto’s maken.

Tussen de bedrijven door maakte Paul nog wat foto’s van fossielen en zeldzame mineralen (o.m. de kleine gele kristalletjes die zich soms in de Celestietgeodes bevinden). Determinatie volgt spoedig.

Het was 17u voor we het wisten, gauw inpakken en naar buiten dus. Dubbele meter David had het in de nauwe gangetjes en korte bochten niet zo gemakkelijk en kwam oververhit en met een liter zweet in elke laars uit de ingangspoort gevallen. Hoe die mannen in de Picos weer uit hun grot raken blijft een mysterie.

Plezante dag. Volgende week toch maar weer het echte werk: naar de Hyperventilateur in de Fagnoules!

Het mineralogisch museum - vervolg

Enkele dagen geleden schreef ik over de mineralogische rijkdom van de Grotte du Bois de Waerimont en had ik het over de veelvuldig voorkomende geodes van grijze calcietkristallen. Verder opzoekwerk heeft me nu doen vaststellen dat het hier over Celestiet (in het Engels of Frans "Celestine") kristallen gaat. Nog interessanter dus!
De scheikundige samenstelling is Strontiumsulfaat, wat dus iets totaal anders is dan het eerst genoemde Calciet (Calciumcarbonaat).
Hieronder een foto van zo een Celestietgeode uit de Waerimont:


Celestiet wordt ook gevonden in de Grotten van Rochefort, en het is daardoor dat ik het op het spoor kwam, via de uitstekende site van mineraloog José Dehove.
Het komt voor in de buurt van evaporieten zoals gips; en inderdaad in de Waerimont is er dus ook veel gips.

Het is een zeldzaam mineraal, dat in België enkel wordt gevonden in de omgeving van Rochefort (Ave-et-Auffe, Eprave, Tellin enz).

Hier enkele links:
http://nl.wikipedia.org/wiki/Celestiet
http://perso.infonie.be/jose.dehove/photos/Rochepre.htm

Het mineralogisch museum

Gisteren trok een viertal (Jos, Friedemann, Bart en Paul) naar de Grotte du Bois de Waerimont voor het uitvoeren van diverse karweitjes, zoals het vervangen van de vaste touwen in de Puits des Cierges (P21) en boven het meertje onderaan die put. Maar het werd tevens een "mineralogische" fototrip.

De grot kan terecht een mineralogisch museum worden genoemd. Uiteraard is ze bijna over de gehele lengte (4,4 km) rijkelijk versierd met druipsteenformaties in alle kleuren en afmetingen. Het zijn deze die het meest opvallen en vooral de Galeries des Merveilles is dan ook een droom voor de speleofotografen.

Maar er is meer dan dat! De grot herbergt een aantal weinig voorkomende mineralen en formaties, en deze zijn vooral geconcentreerd in twee van de grote zalen, Salle de l'Euphorie en Salle du Prisonnier. Ze zijn echter minder opvallend en werden zelfs door ons in den beginne niet opgemerkt.

Allereerst vinden we hier aragoniet. Aragoniet heeft dezelfde samenstelling als het ons bekende calciet (Calciumcarbonaat), maar kristalliseert onder een andere vorm uit. Waarom dat gebeurt is nog steeds niet 100% opgehelderd (temperatuur en aanwezigheid van magnesium schijnen alvast determinerende factoren te zijn). In Zuid-Frankrijk komt aragoniet massaal voor en zorgt daar voor adembenemend mooie grotten. In België is het echter zeldzaam, en als het al voorkomt, dan is het in veel minder spectaculaire vormen.

In de Waerimont kristalliseert het uit onder de vorm van tubes. Het lijkt op een gewone "calcietspaghetti", maar het is bij nader onderzoek totaal verschillend. Spaghetti's zijn regelmatig van dikte, zijn rechtlijnig, hebben een tamelijk gladde buitenkant, een diameter van +/- 5 mm en zijn min of meer transparant (zuiver calciet is bijna zo doorzichtig als ijs). Aan de tip hangt een waterdruppel die niet dikker is dan 4 à 5 mm.

Aragoniettubes zijn veel dikker (1 tot 1,5 cm), onregelmatig van dikte en vorm, hebben een grove buitenkant die bestaat uit samengegroeide kristalnaalden, en zijn vaak melkachtig, troebel wit. De tip van zo een aragoniettube kan een heel grote waterdruppel vasthouden!

Uniek in de Waerimont is deze aragoniettube in trapjes.

Dergelijke tubes zijn zeer zeldzaam en bij ons weten in België niet beschreven. Ze worden in het standaardwerk "Cave Minerals of the World - Edition 2" van Hill/Forti "Spathites" genoemd maar in het boek ontbreekt een goede foto ervan. Hoe ze gevormd worden, wordt uitgelegd op p. 105-106 van het boek.
De tube bestaat uit kegels van een centimeter of 3 hoog. Nadat een kegeltje volgroeid is, begint er een nieuw te groeien, een beetje zijwaarts versprongen enz.

Typisch voor zo'n spathite is dat ze (hij?) een spiraalvormige groei kent.
Het spectaculairste exemplaar van zo'n tube staat op de voorkaft van de Spaanse inventaris van de grotten in Navarra.

Ook gips (Calciumsulfaat)komt in de Waerimont massaal voor, en ook dat is in Belgiê een zeldzaamheid. In Salle du Prisonnier is één wand over wel 10 vierkante meter bedekt met flonkerende gipskristallen, en op de bodem zien we tussen de rotsblokken overal gipsnaalden tot wel 3 cm lang.

Tenslotte vinden we in het puin en wanden van de Salle de l'Euphorie en Salle du Prisonnier, massaal veel geodes met grijze celestietkristallen (Strontiumsulfaat). Deze geodes zijn meestal een 3 à 4 cm in diameter. In sommige van deze geodes zijn heel kleine citroengele kristalletjes (2 mm groot) afgezet op de grijze celestietkristallen. Deze zijn nog niet gedetermineerd. Er is nog veel werk aan de winkel in deze grot, en het is duidelijk dat de bescherming van deze grot onverminderd moet worden verder gezet.

In dit fotoalbum vind je nog wat meer foto's die we gisteren maakten.
http://picasaweb.google.com/paul.de.bie/BoisDeWaerimontMineralen?authkey=QurwIpQuiss#

Sensationele ontdekking in BDW

Inderdaad, maar niet van een kilometer maagdelijke galerijen, wel van een 20 cm lange concretie. Nadat Sophie Verheyden een paar weken geleden, tijdens een bezoek aan de grot ons opmerkzaam had gemaakt op het voorkomen van aragoniet concreties, heb ik de voorbije zondag mijn ogen de kost gegeven en meerdere aragoniettubes gevonden. Ziet er uit als een gewone calcietfistuleuze, maar dan veel dikker (1 à 1,5 cm).

Dit is op zich al vrij uniek in België (aragoniet komt bij ons slechts in een handvol grotten voor).
Ter info: aragoniet is, net als calciet, CaCo3 of calciumcarbonaat. Het kristalliseert echter uit in een ander kristalstelsel (orthorombisch) dan calciet (hexagonaal). Het waarom hiervan is nog niet 100% duidelijk. Een aantal factoren spelen een belangrijke rol: het voorkomen van magnesium of bepaalde metaalionen bv.

Maar klap op de vuurpijl was de ontdekking van een "geëtageerde aragoniettube", één die in étages of trapjes is gevormd. Dit heb ik nog slechts éénmaal gezien, en wel in de Grotte de Pousselières (Herault), één van de mooiste aragonietgrotten van Frankrijk. Naar het schijnt is zo een concretie ook nog opgemerkt in de Grotte de Malaval, eveneens in Zuid-Frankrijk. Voilà nu is er dus in Europa een derde bekend...hoog tijd dat de wetenschappers dit merkwaardige fenomeen ook eens beschrijven, tot nu toe is het in de literatuur niet beschreven, meen ik.

Hieronder zie je tube van Pousselières (links), en die van Waerimont (rechts). Beide foto's zijn met hetzelfde goedkope prutsfototoestel gemaakt. Binnenkort krijg je hier wel scherpere en betere foto's.